Schrijfster Marjan de Kort duikt in ‘Worteldraden’ in het leven van familieleden in Suriname

De Middelburgse schrijfster en journalist Marjan de Kort dook in het leven van haar oudooms in Suriname, destijds een kolonie van Nederland. Ze schreef het boek ‘Worteldraden’, over de twee mannen. Maar die zoektocht naar hun levens bleek ook over haar eigen leven te gaan.

De Kort (62) is geboren in Breda, maar verhuisde als jong meisje met haar ouders mee naar Oostburg. Inmiddels woont ze al jaren in Middelburg. “Een zus van mijn opa kwam vaak in Oostburg op bezoek. Ze vertelde dan over het leven van haar broers Jan en Charles, in Suriname. Die vrouw was een rasverteller. Later ging ik mij afvragen: ‘wat deden die mannen daar?’. Het gaf mij een dubbel gevoel. Ze waren daar om het rooms-katholieke geloof te verspreiden, maar deden ook veel voor de lokale bevolking”, vertelt De Kort.

Ze spreekt over heerooms, een inmiddels ouderwetse aanduiding voor ooms of oudooms die priester zijn geworden. “Ze waren daar om goede werken te doen voor de mensen. Een gezonde geest in een gezond lichaam, was de gedachte.

Coronie

Oudoom Charles reisde als ‘de Vliegende Hollander’ op de motor door de binnenlanden van Suriname. Jan, de andere oudoom, leefde in Coronie. Hij was streng, dominant en gedreven, maar kreeg heel veel voor elkaar voor de mensen daar. Haar oudooms behoorden tot de orde der redemptoristen. “Jan de Kort is voordat hij priester werd nog onderwijzer geweest. In Suriname voelde hij zich geworteld en hij had er ook willen sterven”, vertelt De Kort. “Helaas is hij toen hij op verlof naar Nederland reisde, om geld in te zamelen voor zijn goede doelen, onderweg ziek geworden en overleden.”

In 1975 werd Suriname onafhankelijk van Nederland. De Kort nam zich voor om ooit in Suriname te gaan kijken, om te zien of er nog sporen van Jan en Charles de Kort waren te vinden. Ze ging werken in de journalistiek en in de communicatie. Het vroegtijdig overlijden van haar broer betekende een emotionele klap, waardoor ze jarenlang in een roes leefde, vertelt ze. “Pas na 5 jaar kwam ik een beetje uit mijn shocktoestand en ontkiemde het Suriname-zaadje. Maar ik zag het niet zitten om alleen af te reizen. Een vriendin was bereid om mee te gaan.”

Rechtlijnig

Vooraf verdiepte ze zich in de geschiedenis van Suriname. Ze sprak de Nederlands-Surinaamse schrijfster Tessa Leuwsha. “Haar oma mocht naar school dankzij de hulp van heeroom Jan de Kort. Dat vond ik wel bijzonder”, zegt De Kort. “Ik ging ook naar Cuijk, waar de orde waartoe zij behoorden was gevestigd. Ik werd uitgenodigd door pater Vernooij, die Jan en Charles nog gekend. Samen plozen we de archieven uit.”

In 2018 reisde ze 3,5 week lang door Suriname. Beginnend in Paramaribo en via de noordkust naar het district waar Jan en Charles de Kort ooit woonden en werkten. “Ik trof de oude pastorie in Coronie nog helemaal intact aan. Alsof de tijd er stil had gestaan. Mijn heeroom Jan was een zeer rechtlijnige man, ontzettend streng in de leer. Ik herkende in zijn karakter ook dat van mijn vader, met wie ik zo vaak botste. Maar hij wilde ook altijd het goede doen en liet mensen in hun waarde.”

Oordelen verdwenen

Ik begon mijn reis naar Suriname vol scepsis, maar gaandeweg verdwenen mijn oordelen, ook over de kerk. Alle verdriet en boosheid vielen weg”, zegt de Middelburgse schrijfster. “Ik had onderweg heel veel opgeschreven, met het idee er nog eens iets mee te doen. Nadat ik naar de Schrijversacademie was geweest ben ik alles gaan bundelen. Ik heb personages en verhalen door elkaar gehusseld,om hun privacy te beschermen. Mijn docent aan de Schrijversacademie vond het zo interessant dat ze mijn redacteur wilde zijn.”

Een uitgever vinden bleek wel lastig. Uiteindelijk kwam De Kort terecht bij Paris Books en koos ze ervoor om de nalatenschap van haar overleden vader te gebruiken om het boek in eigen beheer uit te geven. “Via het Centraal Boekhuis gaat het nu de wijde wereld in”, zegt ze. 1 oktober komt ‘Worteldraden’ officieel uit. Ook volgen er nog drie presentaties in Suriname, onder meer aan de Anton de Kom Universiteit, en op 21 november in de Drukkery in Middelburg.

Deze week komt het boek van de Middelburgse schrijfster Marjan de Kort uit. (foto: Peter Urbanus)