Pijnlijke waarheden over de energietransitie en energiemarkt blootgelegd

“Wie van jullie is al helemaal van het gas af?”, vroeg Dennis van der Meij zaterdagmiddag aan zijn gehoor. Mooi niet, zo bleek. Ook als je woning helemaal elektrisch wordt verwarmd komt aar nog gas aan te pas. Vanwege de Klimaatweek hield hij zaterdag in de Zeeuwse Bibliotheek een levendige presentatie ‘De energietransitie zoals het echt zit’. In eigen woorden ‘recht voor zijn raap’ nam hij de belangstellenden bij de hand door de huidige wereldwijde energiemarkt.

Spreker en presentator Van der Meij had zijn 13-jarige zoon Chiel meegenomen. Die bleek al even pienter en direct als zijn vader. “Geen ambtelijk beleid, maar eerlijke onafhankelijke uitleg over de energiemarkt’, was hun belofte. Eerst gingen ze in op de nog steeds 6 miljoen huishoudens die nog steeds geheel of deels fossiele energie gebruiken voor vervoer, verwarming en koken en hun afhankelijkheid.

Sinds de ontdekking van aardgas uit Nederlandse bodem in de jaren zestig gingen huishoudens en industrie en masse over op aardgas. Maar door de door oorlogen en grillige besluiten veroorzaakte prijsstijgingen zijn die sterk afhankelijk geworden. Bovendien is de energiebelasting een belangrijk onderdeel van de energieprijs, maakte Van der Meij duidelijk. De overheid wil met die belasting de omslag naar verduurzaming stimuleren en huizen ‘van het gas af’ halen. Maar fysiek is het helemaal niet mogelijk om al die huishoudens te verduurzamen.

Oorlogen
Nu aardgas niet meer in Groningen wordt gewonnen, moet gas worden geïmporteerd uit landen met grillige of onbetrouwbare regimes, zoals Rusland, Qatar en de Verenigde Staten. De oorlog met Iran heeft de prijzen voor energie enorm opgestuwd, maar doordat de prijs van elektriciteit is gekoppeld aan die voor fossiele energie stijgt die mee, maakte Van der Meij duidelijk. Maar als je nu kiest voor een huis met hybride warmtepomp of hybride auto kies je voor een investering voor de komende tien jaar en maak je je weer enorm afhankelijk van factoren waar je geen grip op hebt.

En de mensen die hun woning helemaal van het gas af hebben gehaald, door isoleren en te koken en verwarmen met elektrische warmtepompen zijn ook niet werkelijk van het gas af. Een groot deel van de stroom wordt opgewekt met ouderwetse gascentrales, verklapte Van der Meij. “De overheid wil nu alle kolencentrales sluiten en sommigen omarmen kernenergie als duurzame oplossing. Maar om alle kolencentrales te vervangen zouden acht kerncentrales nodig zijn.” En ruimte voor een paar kerncentrales vinden is nu al een groot probleem.

Stroomprijzen
Ook ging hij in op de ontstaansgeschiedenis van de variabele stroomprijzen. Die kwamen er om mensen te stimuleren om ook ‘s nachts de was te doen of andere elektrische apparaten dan te gebruiken. Dit omdat de vraag naar elektriciteit ‘s nachts laag was, maar het heel kostbaar is om alle elektriciteitscentrales ‘s nachts op laag vermogen draaiend te houden en bij het aanbreken van de dag weer op vol vermogen te laten draaien. Van der Meij: “Er werd ingespeeld op de gierigheid van de mensen, om de centrales ‘s nachts draaiend te kunnen houden.” Daarna kwam hij nog bij biomassacentrales, waarvan we dachten dat die op snoeiafval draaiden, maar die hout uit gekapte oerbossen verstoken.

Zo legde Van der Meij de ene na de andere foutieve aanname over de energiemarkt bloot. Duidelijk moge zijn dat we heel erg afhankelijk zijn, maar ook dat je de overheid niet zomaar moet geloven.