Middelburgs raadslid 117 keer uit eten van belastinggeld

Raadslid Martin Bos (BVNL Middelburg) heeft in twee jaar tijd 117 bonnetjes gedeclareerd van etentjes. Dat blijkt uit documenten die Omroep Zeeland heeft opgevraagd bij provincie Zeeland. Zijn declaratiegedrag wijst uit dat Bos de grens opzoekt van wat mag. Dit deed hij niet alleen als raadslid, maar ook als Statenlid namens Forum voor Democratie. “Dit gaat echt over de schreef”, zegt commissaris van de Koning Hugo de Jonge over deze kwestie.

Als hij de jaarrekening van Forum van 2024 onder ogen krijgt, roept hij Martin Bos op het matje. Waarom? Omdat hij opvallend veel belastinggeld uitgeeft aan etentjes. Bos kan zich dat gesprek niet herinneren, maar moet wel lachen. “Hugo de Jonge heeft zelf 5,1 miljard kwijtgemaakt.” Dat Bos jarenlang zijn gang heeft kunnen gaan, verbaast financieel specialist Michiel van der Eng van het Periklesinstituut: “De Staten hebben lopen slapen.”

Hoe zit het precies?
Elk jaar krijgen de politieke fracties in de provincie Zeeland een geldbedrag waarmee ze het één en ander kunnen vergoeden. Denk bijvoorbeeld aan de kosten die worden gemaakt bij het voorbereiden van debatten. De meeste partijen huren daar een fractiemedewerker voor in. Dat geld is ook bedoeld voor uitgaven als websitekosten, een cursus politiek bedrijven of het huren van een vergaderruimte. In 2023 kreeg elke partij een vast bedrag van ongeveer 10.000 euro. In 2024 is dat bedrag verhoogd naar ruim 24.000 euro. Daarbij komt dat een fractie per statenlid ook nog een bedrag krijgt van 5000 euro. Over de uitgaven, moeten ze verantwoording afleggen.

Eenzaam vergaderen
Wat opvalt is het gedrag van eenmansfractie Forum voor Democratie. Iedereen is verplicht zijn declaraties te verantwoorden. In de categorie ‘vergaderkosten’ scoort FvD hoog. Heel hoog. Niet alleen in 2023, ook in 2024. In 2023 geeft Martin Bos in zijn eentje ruim 1.500 euro uit aan vergaderkosten. Ter vergelijking: BBB geeft met negen statenleden ongeveer 500 euro uit. Maar in 2024 lopen de bedragen nog meer uiteen. Bos geeft dan 10.000 euro uit aan vergaderkosten. Veel meer dan elke andere partij in de provincie. Een andere eenmansfractie, JA21 met Gert Heijkoop, besteedt in dat jaar slechts 100 euro in die categorie. Geen enkele partij tipt aan de 10.000 euro van Bos dat jaar. BBB komt er het dichtst bij in de buurt: 4.400 euro. Als de vergaderkosten van 24 statenleden van 9 verschillende partijen bij elkaar worden opgeteld, is dat totaalbedrag nog altijd lager dan wat FvD declareert.

De vraag is: waar geeft Martin Bos het geld aan uit? Hij schaart de declaraties onder ‘vergaderkosten’, maar elke partij in de provincie krijgt een zogeheten fractiekamer. Die is bedoeld voor vergaderingen. Uit de gedeclareerde bonnetjes van Bos blijkt dat hij 88,5 procent van die vergaderkosten heeft opgemaakt aan etentjes. Thuisbezorgd, McDonald’s of op het terras: ze zitten er allemaal tussen. In 2023 en 2024 ging Martin Bos 117 keer uit eten van belastinggeld. Wie alle rekeningen bij elkaar optelt, komt uit op een bedrag van ongeveer 10.500 euro.

De Holocaustherdenking evalueren bij de Griek
Bij de bonnetjes legt Bos een verantwoording af. Op 9 september 2023 geeft hij 70 euro uit bij Brasserie Bijts in Middelburg. De politicus bestelt onder meer een Wagyu burger, biefstukpuntjes en rib fingers. De verantwoording die boven het bonnetje staat, is enigszins ironisch te noemen: ‘bespreking stikstofproblematiek’. Die maand besluit hij nog elf keer uiteten te gaan op kosten van de gemeenschap. Een greep uit de gerechten: spaghetti carbonara, garnalenkroketten, carpaccio en sushi. Op 26 januari 2024 gaat Bos naar het Griekse restaurant Onassis in Middelburg. Daar geeft hij publiek geld uit aan souzouki, limoncello, baklava en pita tzatziki onder het mom van ‘evaluatie Holocaustherdenking’ (Koorkerk Middelburg). Opvallend is dat die herdenking pas twee dagen later – op 28 januari – plaatsvindt.

Zo zijn er nog meer voorbeelden. Op 16 februari bestelt hij kikkerbillen bij Gasterij 51 in Middelburg. Op 22 februari 2024 geeft hij daar 69,50 euro uit aan een Chateaubriand, een luxe stuk ossenhaas. Op 2 maart doet hij dat nog een keer. Een dag later vraagt hij bij restaurant Ukiyo om kaviaar. Twee weken later eet hij daar nog eens en geeft hij 570 euro uit. Halverwege juli dineert Bos weer eens bij steakhouse Gasterij 51. Als verantwoording staat de volgende tekst boven het bonnetje geschreven: ‘bespreking met (anoniem) Nova Academie’. Dat is een ‘universiteit’ die is opgericht door Willem Engel. Weet u nog? De man die tijdens de coronapandemie bekend werd als oprichter van de actiegroep Viruswaanzin. Engel is in Nederland veroordeeld voor opruiing.

Platform voor onderzoeksjournalistiek Follow the Money (FtM) schreef in 2024 een artikel over Nova Academie met de kop: ‘Belgische buren bezorgd over komst ‘universiteit’ van Nederlandse complotdenkers’. In dat stuk wordt duidelijk dat Nova Academie studenten wil leren hoe ze zo weinig mogelijk belasting betalen. En dat er ruimte is voor onderzoek naar de voordelen van klimaatverandering. Ook benoemt FtM dat Nova Academie banden heeft met Forum voor Democratie.

Biertje tijdens de Statenvergadering
Op een nazomerse septemberdag besluit de voorman van Forum dat hij tijdens de schorsing van de Statenvergadering moet vergaderen met zijn fractie (eenmansfractie). Dat doet hij met een steak-tartare en vier bier. Reden genoeg voor Hugo de Jonge om hem aan te spreken op zijn gedrag. “Als je dit opmaakt aan uiteten gaan, ja… dan heb je echt niet begrepen waarvoor dat geld bedoeld is”, zegt De Jonge over Martin Bos. Maar ja, wie de regels doorleest, kan concluderen dat Martin Bos strikt gezien niks strafbaars heeft gedaan.

Regels aanscherpen
In 2023 en 2024 zijn er namelijk nog geen strenge regels voor het declaratiegedrag van de statenleden. Pas in juni 2025 wordt besloten die aan te scherpen. Waarom? Omdat de fracties fors meer geld zouden krijgen voor hun fractieondersteuning. Zoals eerder beschreven was dat in 2024 ongeveer 24.000 euro. In 2026 zou dat 60.000 euro zijn. “Toen heeft men gezegd: als we meer geld krijgen, willen we ons goed verantwoorden. Dus laten we de regels aanscherpen”, legt De Jonge uit.

Toen hij een paar maanden later de bonnetjes van Bos te zien kreeg, dacht hij: het is maar goed dat we de regels hebben aangescherpt. “Je ziet eigenlijk dat alle fracties het gewoon goed doen, maar wat Forum voor Democratie doet gaat echt wel alle perken te buiten.” Feit is wel dat Martin Bos geen regels heeft overtreden. Maar volgens De Jonge betekent dat niet dat Bos niks verkeerd heeft gedaan. “Ook al is iets niet onrechtmatig… onverantwoord is het natuurlijk wel”, zegt hij. “Iedereen snapt dat dit niet hoort. Je moet zo niet met belastinggeld omgaan.”

Meerdere mensen
En wat vindt Martin Bos hier eigenlijk van? Hij benadrukt dat de kosten niet alleen zijn gemaakt door hem, maar door meerdere mensen. De etentjes omschrijft hij als ‘sociaal smeermiddel’: “Tijdens het eten is een fijn moment om met elkaar van gedachten te wisselen, met een goede sfeer”, zegt Bos. Wanneer Bos die gedachten tot uiting brengt is onduidelijk. Tussen maart 2023 en juni 2024 was hij bij geen enkele provinciale commissievergadering aanwezig.

De belastingbetaler een dienst bewijzen. Ook zegt Bos dat hij de belastingbetaler een dienst heeft bewezen door geen fractiemedewerker in te huren. Andere fracties doen dat wel en dat is veruit de grootste kostenpost. Op de vraag of hij het moreel verantwoord vindt om 117 keer uiteten te gaan, zegt hij: “Moreel gezien was het een beetje dom dat we zo weinig geld hebben uitgegeven.” Ook geeft hij meerdere keren aan dat FvD zich aan de regels heeft gehouden.

Over voorzitter Hugo de Jonge wil hij ook het één en ander kwijt. “Hugo de Jonge is 5,1 miljard euro kwijt aan gedeclareerde bonnetjes. Martin Bos heeft alle bonnetjes”, zegt Martin Bos. Daarmee doelt hij op het bedrag dat het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport tijdens de coronacrisis onrechtmatig uitgaf aan coronamateriaal. Hugo de Jonge was in die tijd minister. Ook vindt Bos het opvallend dat de Woo-verzoeken van Omroep Zeeland vaak worden zwartgelakt, maar nu niet. “Alles wordt door de voorzitter (Hugo de Jonge, red) zomaar goedgekeurd.”

Dit is een bericht in samenwerking met Omroep Zeeland