Trekdijk, een voorbeeld van hoe het niet moet

Fout op fout, ambtenaren die niets liever wilden dan het dossier afsluiten, een gemeenteraad die vooral het oor liet hangen naar bezwaren uit Nieuw- en Sint Joosland en nog niet helemaal wist hoe participatie werkt. Het onderzoek naar wat er allemaal toch misging in het dossier Trekdijk is leerzaam voor Middelburg.

In ’08 verwierf de gemeente Middelburg gronden aan de Trekdijk in Nieuw- en Sint Joosland. Het gebied zou Middelburgs nieuwe industriegebied worden omdat Arnestein vol raakte. Wat bedoeld was als een impuls voor de economie, eindigde in een bestuurlijk fiasco. Het plan van de gemeente om het gebied te ontwikkelen tot bedrijventerrein strandde na jaren van protest, juridische procedures en gebrek aan draagvlak.

Vanaf de aankondiging riep het plan veel weerstand op. Omwonenden, natuurorganisaties en oppositiepartijen lieten van zich horen. Zij vreesden aantasting van het open landschap en verlies van biodiversiteit. Ook vroegen critici zich hardop af of er wel voldoende behoefte was aan extra bedrijfsruimte. Die twijfel bleek terecht: belangstelling van bedrijven bleef uit.

De druppel
De gemeente probeerde het plan bij te stellen, maar wist het tij niet te keren. Het verzet bleef aanhouden en het draagvlak binnen de politiek brokkelde af. In ’22 trok de gemeenteraad de stekker uit het project. Een jaar later verwees de Raad van State het bestemmingsplan naar de prullenbak. ,,Dat was de druppel die de emmer deed overlopen en de keuken stond al een hele tijd blank”, zegt Bas van der Reest bij de presentatie van het onderzoeksrapport. Van der Reest, voorzitter van de D66-fractie overhandigde het onderzoeksrapport woensdagavond als voorzitter van de onderzoekscommissie aan de gemeenteraad.

De affaire groeide uit tot een voorbeeld van hoe overheden kunnen falen in het creëren van maatschappelijk en economisch draagvlak voor ruimtelijke plannen. Waar ooit een bedrijventerrein moest verrijzen, blijft nu ruimte voor natuur en landbouw. Trekdijk werd een les in mislukte gebiedsontwikkeling – en in de kracht van burgerverzet.

Beschadigd
Van der Reest stak zijn hand ook flink in eigen boezem. Ook de raad faalde in het dossier. ,,College en raad lieten zich sterk leiden door protesten en maatschappelijke onrust.” Ook betrokken ambtenaren raakten beschadigd. ,,Mensen kijken met buikpijn terug op het dossier. De focus ging van ‘het goed doen’ naar ‘laten we het maar afronden’.”

Lessen uit het dossier Trekdijk moeten dienen als lesmateriaal. Vandaar ook de titel van het onderzoeksrapport Leren van de Trekdijk. Van der Reest besloot met een aantal tips voor de toekomst. ,,Als de raad een besluit wijzigt, zorg er dan voor dat iedereen weet wat de gevolgen zijn, neem als raad verantwoordelijkheid en zorg dat van tevoren heel duidelijk wat de burgerparticipatie inhoudt.”