Paeremessen snikkeren is niet dood, integendeel

Weinig Zeeuwser dan het paardenmes, of beter gezegd het paeremes. Janneke Jacobs uit Grijpskerke is paardenmessensnijder en schreef een boek over het ambacht.

,,Ik heb het thuis meegekregen. Mijn vader sneed ook paardenmessen en als kind kreeg ik altijd mee dat het snijden van paardenmessen aan het uitsterven was. Ik ben me gaan afvragen of dat nou echt zo is. Nou, nee dus. Het is hartstikke levend”, ontdekte ze tijdens het schrijven van haar boek Zeeuwse Snikkerieë. Niet minder dan 167 snijders van paardenmessen vond ze.

Snikkeren
Paardenmessen snijden wordt in het Zeeuws snikkeren genoemd. ,,Eigenlijk is snikkeren het verwijderen van kleine splintertjes hout en dat is wel wat je doet.” Jacobs’ boek is niet het eerste boek over paardenmessen snijden. Waar in eerdere boeken veel aandacht was voor vooral oude messen en de oude geschiedenis, daar kijkt Jacobs vooral naar de stand van zaken nu. En dat valt hartstikke mee. ,,Er zijn veel snijders en de messen worden nog steeds gekocht hoor”, verzekert ze.

,,Je heb grofweg twee groepen die paardenmessen kopen. Mensen die wel eens in klederdracht lopen. Het mes vormt onderdeel van de mannendracht.” Het paardenmes was een mes voor alles en nog wat en hoort in een leren schede thuis in de broekzak van de mannelijke Zeeuwse dracht. ,,En je hebt een groep mensen die wat hebben met Zeeland en daarom een paardenmes willen hebben.”

Prijzen voor paardenmessen lopen sterk uiteen. Omdat het handwerk is, zijn ze nooit goedkoop. ,,Ze beginnen bij ongeveer tweehonderd euro maar het loopt op tot tweeduizend. Maar dan heb je ook bij wijze van spreken een Van Gogh, een heft van de allerbeste kwaliteit.”

Don’ts
❌ Een dremel gebruiken:
Hartstikke fout. Een Zeeuws paardenmes hoort in zijn geheel met de hand gemaakt te worden met beitels, messen en gutsen.

❌ Een andere houtsoort dan buxus:
Volgens Jacobs wordt de overgrote meerderheid gesneden uit buxushout, ook wel palmhout genoemd, al heeft het niets met palmbomen van doen. Een enkele keer wordt er ook perenhout gebruikt.

❌ Een zieltje dat niet vrijgesneden is.
Vast onderdeel van het heft is een kooitje waarin een houten balletje rammelt; het zieltje. Dat zieltje wordt door strategisch steken, losgemaakt in het kooitje. Een zonde in de paardenmessenwereld is het wanneer er van onder een gat door het heft wordt geboord, waarna er een houten knikkertje in wordt gestopt. Dit smokkelen komt niet vaak voor. Jacobs weet van maar één snijder die zich daar aan schuldig heeft gemaakt.

Het boek Zeeuwse Snikkerieën wordt op 8 november in de Michaëlskerk in Grijpskerke gepresenteerd (van 13.30 tot 17.30 uur)

Meer informatie op de site van Janneke Jacobs: zeeuwspaardenmes.nl