Vlissingse wethouder Bertijn overleeft motie van wantrouwen

De Vlissingse wethouder Coen Bertijn heeft gisteravond een motie van wantrouwen van de oppositiepartijen POV en 50Plus overleefd. Aanleiding was de afwikkeling van de bouw van twee nieuwe kindcentra in Oost-Souburg, waaronder de ‘beroemde’ omgedraaide school De Tweemaster. Het ging niet zozeer om de gemaakte fouten, maar vooral het achterhouden van een kritisch intern audit-rapport. Dat kwam pas boven water nadat Omroep Zeeland de rechter inschakelde.

De zaak draait om de nieuwbouw van twee scholen in Oost-Souburg. In mei 2022 ontdekte de conciërge van De Tweemaster dat het nieuwe schoolgebouw 180 graden gedraaid werd gebouwd. De aannemer zelf en de gemeente hadden dat niet opgemerkt, wat veel te denken geeft over zorgvuldigheid en toezicht. De fundering en het skelet stonden er toen al. De kwestie werd landelijk nieuws. Later kwamen daar nog andere ernstige fouten bij, zowel bij De Tweemaster als bij basisschool De Parelburcht. Pas begin 2025 konden beide scholen de nieuwbouw in gebruik nemen. Vanuit de gemeenteraad kwamen er de afgelopen jaren talloze vragen over de kwestie en de financiële en juridische afhandeling. Eerder dit jaar bleek een intern onderzoek (audit-rapport) 2,5 jaar lang achter werd gehouden. Pas dit voorjaar kreeg Omroep Zeeland het via een rechtszaak boven water. Daar was veel boosheid over in de gemeenteraad.

Motie
De gemeenteraad sprak donderdagavond over de afwikkeling van de kwestie. POV en 50Plus dienden een motie in, waarin ze het vertrouwen in wethouder Bertijn opzegden. De informatieverstrekking door de wethouder aan de raad is in ernstige mate achtergebleven, stelden ze. “Het niet overhandigen van een rapport uit december 2023 heeft de gemeenteraad ernstig gehinderd in de uitvoering van haar controlerende taak. Het rapport werd ten onrechte in de ‘concept-status’ gehouden en niet openbaar gemaakt. De wijze waarop met dit rapport is omgegaan getuigt van onvoldoende respect voor de positie van de gemeenteraad als hoogste bestuursorgaan van de gemeente.”

De oppositie vond dat het beschermen van de organisatie of individuele betrokkenen boven het belang van de gemeenteraad en haar democratische controlerende taak was gesteld. Verder hadden POV en 50Plus weinig vertrouwen in de maatregelen om nieuwe fouten te voorkomen. Maar een extern onderzoek naar de gang van zaken heeft het college en een meerderheid van de gemeenteraad tot nu toe afgewezen.

De ‘omgedraaide’ nieuwbouw voor de Tweemaster in Oost-Souburg. (foto: Omroep Zeeland)

Vertrouwen
De motie van wantrouwen kreeg steun van een groot deel van de oppositie, maar de coalitiepartijen bleven achter de wethouder staan. Marcel Flips van de VVD memoreerde de honderden vragen die al over de kwestie zijn gesteld. In een motie vroeg de VVD al om lessen te trekken uit de fouten en heldere en betere afspraken bij volgende grote nieuwbouwprojecten. De fractie zag geen meerwaarde in extra onderzoek. Saskia Eggermont (LPV) zei dat waar gehakt wordt spaanders vallen. Maar haar partij houdt wel vertrouwen in het college en ook dat er bij nieuwe projecten beter wordt gewerkt. Nog meer onderzoek zag de LPV ook niet zitten. Eggermont sprak wel van hele dure lessen.

Marin de Zwarte (CDA) vond dat de wethouder de zaak uiteindelijk goed heeft afgerond. Geld en personeel waren schaars en dat blijft nog wel even zo. Het CDA houdt vertrouwen in de interne organisatie. Cruciale informatie is volgens De Zwarte niet achtergehouden. Progressief Nederland was blij met de nieuwe schoolgebouwen, maar zag ook dat er veel fouten zijn gemaakt. Goede afspraken in de toekomst zijn belangrijk, vond Azad Toğuç. Bianca Baake (D66) vond een extra onderzoek door de Rekenkamer evenmin nodig, maar miste wel aandacht voor de bedrijfscultuur op het stadhuis. Eerder stelde ze daar al kritische vragen over.

Pijnlijk
Er lag ook een amendement van de SGP, mede ondertekend door POV, ProVlissingen, 50Plus, PSR, SP en FvD. Daarin werd aangedrongen om vooral te leren van gemaakte fouten. Een onderzoek door de Rekenkamer vonden ze een goed middel. Cor Tromp (SGP) vond het pijnlijk dat het audit-rapport uit december 2023 niet aan de raad is voorgelegd. “Waarom is het niet kort na verschijnen met ons gedeeld?”, vroeg hij. “Niet om de boel nog eens extra af te fikken, maar om er nog eens extra van te leren.”

Kris van Wezel (50Plus) noemde het audit-rapport een geval van de slager die zijn eigen vlees keurt. Ook Lody van Burgh (FvD) vond dat de hele gang van zaken het vertrouwen niet heeft geholpen. SP-er Jos van der Horst betreurde het dat de gemeenteraad geen feestelijk moment voor de kinderen in Oost-Souburg kon vieren, maar moest praten over een veel te hoge rekening. “Het project kostte 1,6 miljoen euro extra, plus nog eens 550.000 euro aan exploitatiekosten. Dat komt uit de zak van de Vlissingers. Geld dat niet aan andere zaken kan worden besteed, zoals armoedebestrijding. Je moet voor publieke taken niet afhankelijk zijn van marktpartijen”, vond de SP.

Rekenkamer
Pim Kraan (POV) sprak van gebouwen van matige kwaliteit, volgens de scholen zelf. Het onderhoud komt weer voor rekening van de gemeente en niet alle kosten zijn meer te achterhalen. Opnieuw pleitte hij voor een andere inrichting van de ambtelijke organisatie in de gemeente Vlissingen. “Er zijn facturen betaald zonder die te controleren en aan de verkeerde partij. Publiek geld is spoorloos in de administratie. Deze fouten zijn niet nieuw voor ons.” Ook POV drong aan op extern onderzoek, om het vertrouwen te herstellen. “Er is een half miljoen uitgegeven aan advocaten, maar 20.000 euro voor een onderzoek door de Rekenkamer vindt men teveel”, zei Kraan.

Albert John Vervorst van PSR hamerde op het vertrouwen van kiezers in de politiek. Gezien de opkomst is dat laag, vond hij. “De Rekenkamer heeft al een opzet voor een onafhankelijk onderzoek aangeboden.” Ook noemde hij de nodige tekortkomingen bij beide scholen, onder meer de herstelwerkzaamheden en parkeerproblemen en veiligheid.

Boetekleed
Wethouder Bertijn trok het boetekleed al eerder aan over het achterhouden -of in zijn woorden, te laat verstrekken- van het interne audit-rapport. Dat had volgens het college wel te maken met de juridische afwikkeling. Overigens was hij ook nog maar pas in functie toen de fouten bij de nieuwbouw werden vastgesteld. Maar hij is wel politiek verantwoordelijk voor de verdere afwikkeling en het achterhouden van het interne audit-rapport. “Overheden zijn nu eenmaal afhankelijk van bouwbedrijven en ingenieurs bij nieuwbouw, al moet je duidelijkheid hebben over bevoegdheden en verantwoordelijkheden”, zei Bertijn. Hij beloofde de lessen van de Souburgse scholen mee te nemen bij aankomende nieuwbouwprojecten voor scholen in de gemeente. De gemeentelijke en ambtelijke organisatie zijn inmiddels versterkt. Dat er parkeerproblemen rond de nieuwe scholen spelen komt doordat er toch al erg weinig parkeerruimte is in Oost-Souburg.

Het amendement over onderzoek door de Rekenkamer kreeg ondanks de nodige discussies net geen meerderheid, evenals de motie van wantrouwen. De SGP en D66 lieten weten dat de motie van wantrouwen tegen de wethouder een veel te zwaar middel te vinden. De VVD vond dat de fouten niet alleen aan alleen deze wethouder zijn toe te schrijven. De motie van de VVD over lessen uit dit project, openheid en heldere afspraken haalde het wel.

De uiteindelijk opgeleverde nieuwbouw van de Tweemaster. (foto: Streekomroep Walcheren)